Iedereen had gecontroleerd. Maar niemand was verantwoordelijk.

De afdeling Inkoop heeft de leverancier goedgekeurd. HR heeft de arbeidskracht geregistreerd. De leidinggevende heeft de inzet bevestigd en Finance verwerkt de facturen. Iedereen heeft zijn werk gedaan. Toch blijkt bij een controle dat een belangrijke verantwoordelijkheid tussen de afdelingen is verdwenen. Hoe voorkomt u dat onder de WTTA?

Vier afdelingen, één arbeidskracht

Een logistiek bedrijf werkt met zes uitzendorganisaties. Dagelijks zijn ongeveer 120 ingeleende arbeidskrachten actief.

De verantwoordelijkheden lijken duidelijk verdeeld.

Inkoop sluit de contracten af. HR registreert de arbeidskrachten. De operationeel manager bepaalt hoeveel mensen nodig zijn. Finance controleert de facturen.

Tijdens een interne controle stelt de complianceverantwoordelijke een eenvoudige vraag:

Wie heeft vastgesteld dat alle betrokken uitleners aan de toepasselijke eisen voldoen?

Inkoop verwijst naar HR. HR dacht dat Inkoop dit controleerde. De operationeel manager ging ervan uit dat goedgekeurde leveranciers automatisch mochten leveren.

En Finance? Die controleert uitsluitend of de factuur overeenkomt met de geregistreerde uren.

Niemand heeft bewust iets verkeerd gedaan.

Maar er ontbreekt een samenhangend proces.

De grootste kwetsbaarheid zit soms niet in wat organisaties verkeerd doen, maar in wat iedereen denkt dat een ander heeft gedaan.

De WTTA vraagt om meer dan een leverancierslijst

De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (WTTA) introduceert een toelatingsstelsel voor ondernemingen die arbeidskrachten ter beschikking stellen.

Vanaf 1 januari 2028 moeten uitleners die onder de toelatingsplicht vallen beschikken over een toelating, een ontheffing of een geldige positie onder de overgangsregeling.

Inleners moeten controleren of zij met een onderneming mogen samenwerken. Daarbij is het onvoldoende om uitsluitend te vertrouwen op een eerdere leveranciersselectie.

De Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU) adviseert daarom om toelatingscontroles onder te brengen in vaste procedures, een verantwoordelijke aan te wijzen en controles tijdens de samenwerking te herhalen.

Ook adviseert de NAU om contractueel vast te leggen hoe wordt omgegaan met wijzigingen in de toelatingsstatus en met doorlening.

Daarmee wordt een belangrijk onderscheid zichtbaar.

Een leverancier goedkeuren is een inkoopbeslissing.

Een arbeidskracht daadwerkelijk inzetten is een operationele beslissing.

En aantonen dat aan de toepasselijke regels is voldaan, vraagt om informatie uit meerdere processen.

De uitlener: wie bewaakt de samenhang?

Bij de uitlener speelt een vergelijkbare uitdaging.

De salarisadministratie bewaakt de loonverwerking. HR beheert personeelsgegevens. De commerciële afdeling onderhoudt klantrelaties en de planning organiseert de plaatsingen.

Maar wie stelt vast of de totale bedrijfsvoering aan de relevante normeisen voldoet?

Het WTTA-normenkader raakt onder meer loonbetaling, urenregistratie, administratie, fiscale verplichtingen en de wijze waarop arbeidskrachten ter beschikking worden gesteld.

Een afwijking binnen één proces kan gevolgen hebben voor andere processen.

Stel dat een controle een verschil laat zien tussen gewerkte en verloonde uren.

De salarisadministratie kan dat verschil onderzoeken. Maar als blijkt dat de oorspronkelijke urenregistratie onjuist is, kan ook de factuur aan de inlener moeten worden aangepast.

Dan zijn meerdere afdelingen betrokken.

Aantoonbare beheersing vraagt dat niet alleen de afwijking wordt geregistreerd, maar ook duidelijk is wie de opvolging coördineert en wanneer de kwestie is afgehandeld.

De inlener: eigenaarschap eindigt niet bij Inkoop

Bij inleners ligt het risico vaak in de overgang tussen contracteren en daadwerkelijk inzetten.

Een leverancier kan bij de contractering volledig zijn beoordeeld. Maar vervolgens worden gedurende maanden nieuwe arbeidskrachten ingezet zonder dat iemand opnieuw naar de uitleenketen kijkt.

De NAU adviseert uitdrukkelijk om vóór de werkzaamheden vast te leggen welke arbeidskracht bij welke uitlener wordt ingeleend, toelatingscontroles te documenteren en gedurende de samenwerking periodiek de status te blijven controleren.

Dat vraagt om afspraken tussen Inkoop, HR en de operationeel verantwoordelijken.

Inkoop kan de leveranciersvoorwaarden bewaken.

HR kan de gegevens van de arbeidskrachten beheren.

De leidinggevende kan vaststellen wie daadwerkelijk werkzaamheden uitvoert.

Maar de organisatie moet ook bepalen wie het overzicht bewaakt en wie mag ingrijpen wanneer een relevante controle ontbreekt.

Een groen vinkje bij de leverancier mag niet betekenen dat iedere toekomstige plaatsing automatisch verantwoord is.

De intermediair: verantwoordelijkheid tussen twee ondernemingen

Bij doorlenen wordt deze problematiek nog duidelijker.

Stel dat uitzendbureau A een arbeidskracht in dienst heeft. Intermediair B leent deze arbeidskracht door aan productiebedrijf C.

De directe contractrelatie bestaat tussen B en C.

Maar de formele werkgever is A.

Bij daadwerkelijk doorlenen moeten vanaf de toelatingsplicht beide betrokken uitleners aan de toepasselijke toelatingseisen voldoen. De uiteindelijke inlener moet vaststellen bij welke uitlener de arbeidskracht daadwerkelijk in dienst is.

Een intermediair die uitsluitend bemiddelt, is overigens niet automatisch zelf toelatingsplichtig. De feitelijke werkzaamheden, waaronder de vraag onder wiens leiding en toezicht wordt gewerkt, zijn bepalend.

De verantwoordelijkheid kan dus niet worden afgeleid uit alleen de naam op het contract.

Iedere schakel moet zijn eigen positie en verplichtingen kennen.

Wie mag besluiten dat een plaatsing doorgaat?

Stel dat een opdrachtgever een nieuwe arbeidskracht wil inzetten, maar nog niet duidelijk is welke onderneming de formele werkgever is.

De planning wil door.

De leverancier zegt dat alles is geregeld.

HR vraagt aanvullende informatie.

Wie beslist?

Een volwassen beheersingsproces geeft hier vooraf antwoord op.

Eerst worden de feiten verzameld. Vervolgens worden de toepasselijke eisen beoordeeld. Ontbreekt relevante informatie, dan wordt bepaald of de plaatsing kan wachten, aanvullende verificatie nodig is of een andere oplossing moet worden gezocht.

Het besluit wordt genomen door een daarvoor aangewezen medewerker.

Ook wordt vastgelegd welke feiten, controles en overwegingen aan het besluit ten grondslag liggen.

Een afzonderlijk gemotiveerd plaatsingsbesluit in deze vorm is geen algemeen voorgeschreven WTTA-dossierformat. Het is een praktische governance-maatregel om de eigen verantwoordelijkheden aantoonbaar te beheersen.

Wat als de verantwoordelijke afwezig is?

Een beheersingsproces moet ook werken wanneer iemand met vakantie is, ziek wordt of de organisatie verlaat.

Daarom is het verstandig om niet uitsluitend personen, maar ook rollen en vervanging vast te leggen.

Wie ontvangt signalen wanneer de status van een uitlener verandert?

Wie bepaalt welke lopende plaatsingen daardoor worden geraakt?

Wie informeert de operationele afdelingen?

En wie besluit welke maatregelen nodig zijn?

Die afspraken zijn belangrijk voor de bedrijfscontinuïteit. Zonder duidelijke besluitvorming kan een administratief probleem onverwacht veranderen in een operationele verstoring.

Het voorkomen daarvan begint ruim voordat er daadwerkelijk iets misgaat.

Spitimas WTTA: verantwoordelijkheid zichtbaar maken

Spitimas WTTA ondersteunt organisaties bij het vastleggen van ketenrelaties, plaatsingsgegevens, controles, beoordelingen en menselijke besluiten.

Daarmee kunnen organisaties zichtbaar maken welke feiten aan een beoordeling ten grondslag liggen en welke vervolgstappen worden genomen.

Het platform ondersteunt de verantwoordelijke medewerker. Het neemt diens verantwoordelijkheid niet over.

De productfilosofie is helder:

Spitimas beoordeelt, adviseert en registreert. De mens beslist.

In control is weten wie het antwoord heeft

Terug naar het logistieke bedrijf met zijn 120 ingeleende arbeidskrachten.

Het probleem was niet dat Inkoop, HR of Finance hun werk niet deden.

Het probleem was dat niemand de samenhang bewaakte.

Aantoonbaar voldoen vraagt om betrouwbare registraties, controles en bewijs.

Aantoonbaar in control zijn vraagt daarnaast dat verantwoordelijkheden helder zijn, afwijkingen worden opgevolgd en bevoegde mensen besluiten nemen.

Want wanneer de toezichthouder, directie of opdrachtgever vraagt waarom een arbeidskracht verantwoord is ingezet, mag het antwoord niet zijn:

Wij dachten dat iemand anders dat had gecontroleerd.

De kernvraag is niet alleen: heeft iemand gecontroleerd? Maar vooral: wie is verantwoordelijk voor de uitkomst?